W 2026 roku 19 lutego, będziemy obchodzić Tłusty Czwartek – jeden z najbardziej wyczekiwanych, najbardziej aromatycznych i zdecydowanie najsmaczniejszych dni w całym polskim kalendarzu świątecznym i zwyczajowym. To właśnie ten wyjątkowy czwartek, który zamyka okres karnawału i stanowi ostatni moment na prawdziwą, bezwstydną ucztę, zanim rozpocznie się Wielki Post (Środa Popielcowa przypada w tym roku 18 lutego). Tradycja nakazuje w tym dniu objadać się do syta – tłustymi potrawami, mięsem, kiełbasami, słoniną, a nade wszystko – pączkami, faworkami i innymi słodkimi wypiekami. Najważniejsze jednak jest to, by zjeść choć jednego pączka. W przeciwnym razie – według starego, ludowego przesądu – cały nadchodzący rok może okazać się „chudy”, ubogi, pechowy i pozbawiony dostatku. Dlatego od samego rana w całym kraju ustawiają się długie kolejki przed cukierniami, piekarniami i lokalnymi sklepami – wszyscy chcą zapewnić sobie słodką przyszłość.

Skąd się wziął ten słodki zwyczaj?

Korzenie Tłustego Czwartku sięgają bardzo głęboko – daleko poza czasy chrześcijańskie. Zwyczaj wywodzi się z przedchrześcijańskich, słowiańskich (a nawet starszych, starożytnych) obchodów końca zimy i radosnego powitania wiosny. W tamtych czasach ludzie świętowali przesilenie, pożegnanie mroźnego okresu i oczekiwanie na odrodzenie przyrody – obfite plony, nowe życie, ciepło. Uczty były wtedy huczne: jadano najtłustsze potrawy, pito wino i miód, a wszystko po to, by „nasycić” się przed nadchodzącym okresem niedostatku i postu. Pączki – choć w zupełnie innej formie niż dzisiaj – już wtedy gościły na stołach. Przygotowywano je z ciasta chlebowego i nadziewano słoniną, boczkiem, skwarkami czy mięsem – miały być symbolem obfitości i tłuszczu, którego wkrótce miało zabraknąć.

Gdy na te tereny dotarło chrześcijaństwo, pogańskie zwyczaje nie zniknęły – zostały sprytnie wplecione w kalendarz liturgiczny. Tłusty Czwartek stał się ostatnim dniem karnawału, czyli ostatnią okazją do hucznego biesiadowania przed 40-dniowym Wielkim Postem, w którym zakazane były mięso, tłuszcze zwierzęce i – w dawniejszych czasach – także wiele słodkości. W dawnej Polsce na stołach w tym dniu królowały więc prawdziwe bomby kaloryczne: ogromne ilości tłustego mięsa, kiełbasy, słonina, smalec, a obok nich – pączki, które wtedy wciąż były wersją wytrawną. Dopiero w XVI–XVII wieku, pod wyraźnym wpływem kuchni austriackiej, niemieckiej i francuskiej (a pośrednio także orientalnej), pączki zaczęły ewoluować w kierunku słodkim. Pojawiły się wersje z marmoladą różaną, konfiturami owocowymi, kremem budyniowym, a na wierzchu – lukier i cukier puder. Właśnie wtedy narodził się pączek w takiej formie, jaką znamy i uwielbiamy dzisiaj – puszysty, lekki, obficie nadziewany i polany słodką polewą.

Współczesny Tłusty Czwartek – prawdziwe pączkowe szaleństwo

Dziś Tłusty Czwartek to już nie tylko tradycja, ale narodowe święto łasuchów i prawdziwa kulinarna gorączka. Cukiernie i piekarnie pracują na trzy zmiany – niektóre zaczynają smażyć pączki nawet kilka dni wcześniej, by zdążyć z gigantycznym zamówieniem. Według najnowszych badań (m.in. Opinia24 na zlecenie Too Good To Go z 2026 roku) aż 95% dorosłych Polaków (w wieku 18–65 lat) sięga tego dnia po pączki. W skali całego kraju daje to imponującą liczbę około 88 milionów zjedzonych sztuk – a niektóre szacunki mówią nawet o 90–100 milionach! Statystyczny Polak zjada tego dnia od 2 do 3 pączków, choć ponad połowa badanych (54%) deklaruje od 3 do 5 sztuk, 28% – dokładnie dwa, a rekordziści (8%) nawet od 6 do 9! Tylko garstka osób (7%) ogranicza się do jednego – symbolicznego – pączka.

To wszystko sprawia, że Tłusty Czwartek jest jednym z największych jednodniowych „szczytów konsumpcji” słodkości w roku. Ulice pachną smażonym ciastem, lukrem i wanilią, a w social mediach roi się od zdjęć talerzy pełnych pączków, stories z kolejek i memów o „diecie od poniedziałku”. Dla wielu to jedyny dzień w roku, kiedy kalorie naprawdę się nie liczą – a przynajmniej tak wszyscy udają.

Więcej o pączkach – jakie nadzienia królują i z czym są najlepsze?

Prawdziwy pączek to nie tylko puszyste, lekkie ciasto drożdżowe – to przede wszystkim nadzienie, które nadaje mu charakter, decyduje o całym smaku i sprawia, że wracamy po więcej. W 2026 roku Polacy pozostają wierni tradycji, ale jednocześnie chętnie eksperymentują z nowymi, modnymi smakami. Według najnowszych badań (m.in. Opinia24 na zlecenie Too Good To Go), aż 37% badanych wybiera klasyczną konfiturę różaną jako swoje ulubione nadzienie – to niezmienny lider od dekad. Za nim plasują się wieloowocowe (16%), adwokatowe (10%), budyniowe (9%), malinowe (9%), czekoladowe (7%) i pistacjowe (5%). Tylko garstka osób (ok. 2%) woli pączki bez nadzienia. Te statystyki pokazują, że choć trendy ewoluują, to serce (i żołądek) Polaków bije najmocniej do sprawdzonych, swojskich smaków.

Oto najpopularniejsze i najczęściej chwalone nadzienia w tym roku – z krótkim przewodnikiem, dlaczego są tak dobre i z czym najlepiej się komponują:

• Konfitura różana – absolutny numer 1 (37% wyborów). Najlepsza jest naturalna, robiona z prawdziwych płatków róży damasceńskiej – intensywnie pachnąca, lekko kwaskowata, z delikatną goryczką, która genialnie równoważy słodycz ciasta i lukru. Idealnie smakuje z klasycznym, cienkim lukrem i cukrem pudrem. To smak dzieciństwa, tradycji i polskiego Tłustego Czwartku w najczystszej formie. Jeśli ktoś mówi „pączek”, to właśnie różę ma na myśli.

• Budyń waniliowy / śmietankowy – klasyka dla miłośników kremowych, aksamitnych wypełnień. Najlepszy jest gęsty, domowy budyń na prawdziwym mleku i wanilii (najlepiej z laski), nie za słodki, z wyraźną, naturalną nutą. Świetnie kontrastuje z chrupiącą skórką i słodkim lukrem. Często polecany z dodatkiem skórki pomarańczowej lub polewą czekoladową – wtedy smakuje jak deser z najlepszej cukierni.

• Pistacja – hit ostatnich lat, choć w 2026 nieco traci impet na rzecz nowszych trendów. Krem pistacjowy (najlepiej z prawdziwych pistacji, a nie syntetycznego aromatu) jest kremowy, delikatnie orzechowy, lekko słony i bardzo elegancki. Najlepszy w wersji z białą czekoladą lub maliną dla kontrastu kwaśnego. Pasuje do tych, którzy lubią wyrafinowane, instagramowe pączki.

• Słony karmel / toffee / Lotus Biscoff – połączenie słodkiego i słonego uzależnia. W tym roku prawdziwy boom na Lotus (krem z herbatników Biscoff) – karmelowy, korzenny, z nutą cynamonu i soli. Najlepszy, gdy karmel jest naprawdę intensywny, a sól wyczuwalna na finiszu. Idealny z dodatkiem pokruszonych ciasteczek na wierzchu – to nowoczesny hit, który podbija media społecznościowe.

• Czekolada / nutella / ganache – dla zatwardziałych czekoladoholików. Najlepsza jest gorzka czekolada (min. 60–70% kakao) lub prawdziwa nutella – nie za słodka, z wyraźną nutą kakao. Świetnie smakuje z solonym karmelem lub orzechami laskowymi. Wersje z ganache są bardziej wyrafinowane, aksamitne i mniej „marketowe”.

• Malina / truskawka / jagoda / wieloowocowe – owocowe klasyki, które nigdy nie wychodzą z mody. Najlepsze, gdy nadzienie jest zrobione z prawdziwych owoców – kwaśne, świeże, intensywnie owocowe, kontrastujące ze słodkim ciastem i lukrem. Malinowo-różane połączenie (malina + konfitura różana) to jeden z największych hitów 2026 – kwaśność malin równoważy różaną słodycz w idealny sposób.

• Modne nowości i trendy 2026 → czekolada dubajska (gęsty krem pistacjowo-kadmowy z białą czekoladą), matcha (delikatna, zielona, lekko gorzka), yuzu (cytrusowa eksplozja kwaśności), tiramisu (kawa + mascarpone + kakao), red velvet (kremowy sernik z czerwonym barwnikiem), crème brûlée (karmelizowana skorupka na wierzchu), pączki baskijskie (z kremowym, sernikowym nadzieniem przypominającym sernik baskijski), popcornowy, wino musujące czy nawet American cheesecake. Te smaki dominują w ofertach premium i marketowych sieci – odważne, kolorowe i bardzo fotogeniczne.

Najlepsze pączki mają dużo nadzienia – najlepiej zawijanego ręcznie przed smażeniem (nie wstrzykiwanego strzykawką, bo wtedy jest go za mało i nierówno). Ciasto powinno być sprężyste, lekkie, z cienką, delikatną, złocistą skórką (z charakterystyczną białą obwódką od smażenia na smalcu). Coraz większą popularnością cieszą się wersje wegańskie (na oleju, bez jajek i mleka), bezglutenowe oraz donaty (pączki z dziurką, często glazurowane lub posypane). Niektórzy cukiernicy eksperymentują nawet z nadzieniami wytrawnymi (np. ser + szynka), ale to wciąż nisza.

Król Tłustego Czwartku – idealny pączek

Prawdziwy mistrz wśród tłustoczwartkowych wypieków to nie jest byle jaki drożdżowy placek – to pączek idealny, który spełnia kilka kluczowych, wręcz świętych dla prawdziwych znawców kryteriów. Cukiernicy, blogerzy kulinarny i eksperci od lat powtarzają te same cechy, bo one naprawdę decydują, czy mamy do czynienia z arcydziełem, czy z przeciętnym „pączkopodobnym” produktem. Oto one – w 2026 roku wciąż aktualne i niezmienne:

• Puszysty i lekki jak piórko – z dobrze wyrośniętego, długo wyrabianego ciasta drożdżowego na świeżych drożdżach, żółtkach i maśle (lub dobrej jakości margarynie). Po delikatnym naciśnięciu palcem powinien sprężyście wrócić do kształtu – jeśli zostaje wgniecenie albo pączek jest twardy jak kamień, to znak, że ciasto było za stare, za mało wyrabiane lub zrobione z proszku/mieszanki instant.

• Smażony na głębokim tłuszczu – nigdy nie pieczony! – to podstawa. Prawdziwy pączek musi pływać w gorącym tłuszczu (najlepiej smalcu lub oleju rzepakowym, rzadziej palmowym – ten ostatni daje nieprzyjemny posmak i ciężkość). Temperatura smażenia ok. 170–180°C, czas 5–6 minut – dzięki temu powstaje złocista skórka, a środek zostaje miękki i wilgotny. Pieczone „zdrowe” wersje? Dla wielu to herezja – tracą ten charakterystyczny tłusty aromat i chrupkość.

• Cienka, delikatna, złocista skórka z charakterystyczną jasną obwódką – to jedna z najważniejszych cech, którą cukiernicy nazywają „znakiem jakości”. Ta biała, jaśniejsza „obręcz” wokół środka pączka powstaje wtedy, gdy ciasto dobrze wyrosło, a tłuszcz był świeży i nie za gorący. Jeśli pączek jest równomiernie ciemny lub bardzo przypalony – prawdopodobnie nasiąknął tłuszczem, był smażony w starym oleju albo ciasto nie miało czasu na wyrastanie. Jasna obwódka = lekkość i puszystość w środku.

• Hojnie obsypany cukrem pudrem lub polany lukrem (najlepiej spływającym po bokach) – lukier powinien być gęsty, ale nie za twardy – taki, który delikatnie spływa i tworzy piękną, lśniącą polewę. Cukier puder musi być równomiernie rozsypany, najlepiej przez delikatne „przesiewanie” na ciepłym pączku. Wersje z grubą, kruchą polewą czekoladową czy karmelową też są dozwolone, ale klasyka to właśnie lukier + puder. Popękany lukier? Często oznacza, że pączek był za gorący przy polewaniu albo lukier był za gęsty – ale niektórzy twierdzą, że to właśnie znak autentyczności.

• Oczywiście – z dużą ilością dobrego nadzienia – najlepiej zawijanego ręcznie przed smażeniem (nie wstrzykiwanego strzykawką po fakcie, bo wtedy jest go mało i nierówno). Nadzienie powinno przenikać aromat do ciasta, a przy pierwszym ugryzieniu wylewać się obficie. Im więcej – tym lepiej. Pączek „na sucho” lub z mikroskopijną ilością kremu to największe rozczarowanie.

Niektórzy puryści twierdzą, że najlepszy jest ten z dziurką (czyli donat) – bo wtedy na pierwszy rzut oka widać, czy nadzienie jest naprawdę obfite i równomiernie rozłożone. Inni upierają się przy klasycznym, zamkniętym pączku z różą – bo tylko wtedy smak nadzienia miesza się idealnie z ciastem podczas smażenia.

Dodatkowe znaki jakości w 2026 roku?

• Zapach – powinien pachnieć świeżym ciastem drożdżowym, wanilią i delikatnie tłuszczem – nigdy starym olejem, chemiczną waniliną czy spalenizną.

• Świeżość – najlepszy jest jeszcze ciepły, prosto z frytownicy. Jeśli po kilku godzinach staje się gumowaty lub twardy – prawdopodobnie był z proszku lub źle przygotowany.

• Waga – idealny pączek jest zaskakująco lekki w stosunku do rozmiaru – jeśli waży jak cegła, to nasiąknął tłuszczem.

Gdzie po najlepsze pączki w regionie?

Jeśli jesteście z południa Polski – zwłaszcza z okolic Bielska-Białej, Żywca, Cieszyna, Jaworzna, Oświęcimia, Szczyrku czy Suchej Beskidzkiej – warto wybrać się do jednej z cukierni, piekarni firmowych Bronowscy. Ta znana lokalna sieć piekarni i cukierni ma wiele punktów w województwie śląskim i małopolskim – mini piekarnie z piekarzem na miejscu, gdzie ciepłe pieczywo i pączki wychodzą prosto z pieca.

Kilka przykładów lokalizacji, w których na pewno pachniało świeżo smażonymi pączkami:

• Bielsko-Biała – ul. Piastowska 9A, ul. Stawowa 29, ul. 11 Listopada 3, ul. 11 Listopada 64, ul. Michałowicza 52 i wiele innych,

• Żywiec – ul. Dworcowa (PKP Parking), ul. Południowa 10, ul. Słowackiego 11, ul. Żeromskiego 7a,

• Cieszyn – ul. Sejmowa 1 (tuż przy rynku),

• Jaworzno – ul. Grunwaldzka 165, Al. Tysiąclecia 3, ul. Dąbrowska 7,

• Andrychów – ul. Włókniarzy 1, ul. Starowiejska 27.

W wielu z tych sklepów znajdziecie nie tylko klasyczne pączki z różą, ale też wersje z regionalnym twistem i ciepłe pieczywo na wynos – idealne na tłustoczwartkowy relaks w domu.

Przesąd na szczęście

Tłusty Czwartek to nie tylko dzień obżarstwa i pączkowego szaleństwa – to także czas, gdy ożywają stare, ludowe przesądy i zabobony, przekazywane z pokolenia na pokolenie. Najstarszy i najpopularniejszy z nich brzmi prosto: zjedz pierwszego pączka rano, a cały nadchodzący rok będzie słodki, dostatni i pełen powodzenia. W dawnych czasach wierzono, że to, co zjemy jako pierwsze tego dnia, ma magiczną moc kształtowania losu – pierwszy kęs pączka symbolizował obfitość, sytość i szczęście, które miało towarzyszyć przez kolejne 12 miesięcy. Dlatego wiele osób – zarówno dawniej, jak i dziś – stara się sięgnąć po niego zaraz po przebudzeniu, jeszcze przed śniadaniem. W 2026 roku tradycja ta wciąż żyje: od rana ustawiają się kolejki w cukierniach, a w social mediach pojawiają się stories z podpisami „pierwszy na szczęście!”. Motywacja bywa już bardziej symboliczna niż zabobonna, ale efekt pozostaje ten sam – uśmiech i poczucie, że rok zaczyna się dobrze.

Inny popularny przesąd dotyczy liczby zjedzonych pączków. Wielu wierzy, że trzeba zjeść nieparzystą liczbę – 1, 3, 5, 7… – bo parzysta mogłaby przynieść pecha lub „przeciąć” szczęście na pół. Dawniej mówiono nawet: „im więcej, tym lepiej” – duża liczba pączków miała gwarantować obfitość plonów, pieniędzy i radości w domu. Stare przysłowia ostrzegały: „Kto w tłusty czwartek nie zje pączków kopy, temu myszy zniszczą pole i będzie miał pustki w stodole” albo „Od tłustego czwartku aż do Popielca – kto nie je, ten chudy będzie”. Najważniejsze jednak jest to, by zjeść choć jednego – w całości, bez pozostawiania okruchów. Niezjedzenie nawet symbolicznego pączka (lub faworka) grozi według wierzeń „chudym” rokiem: brakiem szczęścia, finansowymi kłopotami, nieurodzajem czy ogólnym pechem. Pączek – okrągły, złocisty, pełen nadzienia – symbolizuje pełnię, dostatek i koło fortuny, które ma się kręcić na naszą korzyść.

Nie brakuje też innych, regionalnych lub zapomnianych przesądów: smażenie faworków (chrustu) miało odstraszać złe duchy i zapewniać ochronę domu; jeśli pączki wyjdą lekkie i puszyste – rok będzie szczęśliwy; a dzielenie się pączkiem z innymi miało mnożyć dobrobyt (choć niektórzy twierdzą odwrotnie – że lepiej zjeść swojego w samotności, by szczęście nie uciekło). Dziś te wierzenia traktujemy z przymrużeniem oka, ale wciąż bawią i dodają uroku temu dniu.

Niezależnie od tego, ile ostatecznie zjedliście – jednego na szybko, trzy na deser czy rekordową „kopę” – pamiętajcie: Tłusty Czwartek to jedyny dzień w roku, kiedy nikt (naprawdę nikt!) nie liczy kalorii, nie patrzy krzywo na talerz pełen słodyczy i wszyscy mają pełne prawo do chwili czystej, nieuzasadnionej, bezwstydnej przyjemności. To święto nie tylko podniebienia, ale i beztroski – ostatnia okazja przed postem, by powiedzieć „dziś wolno wszystko”.

Smacznego i… oby ten rok był naprawdę słodki, obfity i pełen małych (lub dużych) cudów! Do następnego tłustego czwartku – i niech Wam się wiedzie!